تجويز لنز تماسي در اطفال ، كودكان و نوجوانان
مقاله مروري:
تجويز لنز تماسي در اطفال ، كودكان و نوجوانان
در حال حاضر لنزهاي تماسي طبي و رنگي استفاده گسترده اي در جهان يافته اند كه در اين عرصه جهاني ، لنزهاي تماسي تعويض مكرر 1 و سيليكون هايدروژل 2 تحول و انقلاب رو به رشد و روز افزوني را فراهم نموده اند .
حفظ و تامين عملكرد فيزيولوژيك نرمال چشم توسط لنزهاي تماسي جديد باعث شده است که بسياري از افرادي كه از عينك يا عمل جراحي ليزري رفركتيو جهت تصحيح ديد خود استفاده مي نمودند و يا استفاده از لنز را قبلا ترك كرده بودند ، مجددا كانديد استفاده از لنز تماسي شوند . از طرف ديگر اطفال و كودكان بعلت شيوع گسترده عيوب انكساري و مشكلات بينائي ،در کنار بزرگسالان و افراد مسن،در اکثر موارد کاندید مناسبی برای استفاده از لنز تماسی جهت تصحیح و درمان مشکلات بینائی و ارتقاء عملكرد سيستم بينائي مي باشند. تجويز لنز تماسي مناسب در اطفال و كودكاني كه كانديد مناسبي براي لنز تماسي مي باشند بينائي و كيفيت زندگي كودك در حال حاضر و آينده را اعتلاء می بخشيد و روند رشد و نمو بينائي ، جسمي ، شخصيتي ، روحي و رواني ، اجتماعي ، فرهنگي و علمي كودك داری مشکلات بینائی را بهبود و محدوديتها و محروميتهاي متنوع و متعدد ناشي از مشكلات بينائي و عينك را كاهش مي دهد .
تجويز لنز تماسي در اطفال و كودكان ، نيازمند شناخت بهتر اين جامعه هدف مي باشد . زمانيكه بحث تجويز لنز تماسي در بزرگسال مد نظر مي باشد ، معمولا سنين 17 سال و بالاتر مطرح مي گردد .در سنين زیر 17 سال ،اطفال،کودکان و نوجوانان قرار دارندکه تا کنون توجه و تمرکز کافی در تجویز لنز تماسي براي اين گروه انجام نگرفته است . اين در حاليست كه افراد زير 17 سال در اكثر آمارها حدود 20 % از جمعيت كشور را تشكيل مي دهند و بدين ترتيب مي توان اين انتظار را داشت كه 20% بيماران مراجعه كننده به معاينه كنندگان افراد زير 17 سال باشند. از طرفي شيوع و بروز فراوان عيوب انكساري و مشكلات بينائي در اين گروه بزرگ ، معاينه كنندگان و درمانگران را به انديكاسيونهاي تجويز لنز تماسي در اين افراد هدايت كرده و هم اكنون تجويز لنز تماسي در اطفال ، كودكان و نوجوانان ، جزو شرح وظايف روتين و روزانه تجويز كنندگان لنز تماسي محسوب مي شود . لذا ضروري مي باشد كه معاينه كنندگان و تجويز كنندگان لنز تماسي ، علم و تجربه لازم براي تجويز لنز تماسي در اطفال، كودكان ونوجوانان را داشته باشند .
تجويز لنز تماسي در بيماران كم سن ، نيازمند شناخت كافي و تسلط علمي و تجربي بر وضعيت رشد و نمو جسمی ،روحي و رواني و نیز شرايط فرهنگي ، اجتماعي و مالي بيمار و خانواده و والدين بيمار مي باشد و معاينه گر بايستی با مطالعات لازم و تجربيات ضروري ، توانائي لازم براي ايجاد ارتباط و معاينه دقيق گروههاي سنی مذكور را داشته باشد .
با فرض شناخت ، توانائي و تسلط معاينه كننده بر مباني معاينه اطفال و كودكان و آشنائي با اصول اوليه اپتومتري اطفال و چشم پزشكي اطفال ، نگاه اختصاصي تر خود را صرفا بر روي فيت لنز تماسي در اين گروه متمركز مي نمائيم .بيشترين انديكاسيونهاي تجويز لنز در اطفال ، كودكان و نوجوانان عبارتنداز :
1. مايوپي
2.هايپروپي
3.آستيگماتيسم 4.آمبليوپي
5.آنيزومتروپي 6.رشد ونمو ديد در چشمي
7.زيبائي 8.كاربردهاي درماني و بانداژ
9.ارتوكراتولوژي
مايوپي :
مايوپي معمولا در كودكان در سنين دبستان شروع مي شود و در اكثر موارد اين افراد نياز به تصحيح روتين با عينك روزانه دارند . عينك معمولا در استفاده اين افراد ، سريعا دچار خم شدگي ، خراش ، كثيفي ، افتادن هاي مكرر و شكسته شدن در فعاليتهاي روزمره كودك مي شود .از طرفي با توجه به تغييرات چهره ،جسم و خصوصا سر کودک و نیز تغییرات نمره چشم کودک، والدین معمولا با توجه به این تغییرات به دفعات مجبور به تعويض زود هنگام عينك كودك مي شوند و به همين دليل معمولا از خريد عينك هاي داراي كيفيت بالا به دليل قيمت بالا خودداري مي نمايند. اين در حاليست كه در مدارس و مهد كودكها توسط مربيان ، معلمان و مراقبين كودك توجه لازم به مشكلات ناشي از عينك كودك و يا خراب شدن آنها نمي شود .كودكان مايوپ ، معمولا بعنوان كودكان كم تحرك شناخته مي شوند كه علت آن محدوديت اين افراد بعلت استفاده از عينك در پيوستن به فعاليتهاي روزمره كودكان مي باشد . كودكان داراي عينك صرفا زماني در فعاليتهاي روزمره شركت مي نمايند كه اولا بتوانند با عينك در فعاليت مذكور شركت نمايند و ثانيا فعاليت مد نظر آسيبي به عينك آنها وارد ننمايد و خصوصا كسانيكه در اثر عينك محدوديت ميدان بينائي و كوچك نمايي تصوير و تماس مژه ها با عدسي عينك را دارند بيشتر داراي مشكل مي باشند .
معمولا كودكان و نوجوانان داراي عينك توسط دوستان و همكلاسيهاي خود ، بعنوان اشخاص منزوي كه بيشتر زمان خود را صرف مطالعه و بازيهاي كم تحرك سالم مي نمايند شناخته مي شوند تا عينكشان دچار آسيب نشود .
باتجويز لنز تماسي مناسب در كودكان ، مي توان زندگي روزمره و فعاليتهاي كودكانه آنها را همانند همكلاسيها و دوستانشان نموده و اين افراد خواهند توانست كه به راحتي در فعاليتهاي روزمره زندگي شركت نمايند .مشخص است که در تجويز لنز اطفال ، لنز داراي اكسيژن رساني بالا و نحوه استفاده تعويض مكرر ، انتخاب مناسبي مي باشد كه البته فيت لنز تماسي بايستي توسط معاينه گر و تجويز كننده لنز تماسي انجام شود.
بعضي از تجويز كنندگان لنز تماسي ، لنز RGP را انتخاب اول خود براي اين گروه مي دانند و منطق موجود در استفاده از لنز RGP در افراد زير 17 سال موارد ذيل مي باشند :
1 – لنز RGP فيزيولوژي و سلامت قرنيه اي بهتري بعلت اكسيژن رساني بالا فراهم مي نمايد .
2 - لنز RGP معمولا ريسك عفونت قرنيه اي را هنگام استفاده از لنز تماسي كاهش مي دهد .
3 – در اكثر موارد (خصوصا بيشتر بيماران داراي آستيگماتيسم ) اين لنزها ديد بهتري فراهم مي نمايند .
4 – handling در اين لنزها راحت تر است زيرا پشت و رو نمي شوند .
5 – محدوده و دامنه تجويز گسترده است .
6 – بيماران مي توانند سالهاي طولاني از لنزهاي RGP استفاده كنند .
7 – لنزهاي RGP در اينترنت ، فروشگاهها ، داروخانه ها و ... موجود نیست .
چكيده مطالب بالا گوياي اين عبارت است كه كودكي كه RGP استفاده مي نمايد سالهاي سال مي تواند از لنز RGP در عمر خود استفاده نمايد ليكن بايستي مدنظر داشته باشيم كه ممكن است كودكي بعلت سفتي لنز RGP ، تحمل لنز RGP را نداشته باشد كه در اين موارد بدون شك لنز نرم گزينه بهتري مي باشد و البته لنز RGP میانگین دو تا شش هفته زمان سازگاری نياز دارد كه اگر در اين زمان مشكل حل نشود لنز RGP گزينه مناسبي نخواهد بود . با اينحال بررسي تحقيقي Eurolens در سال 2004 نشان داد كه 95% افراديكه اولين بارتوسط معاينه كنندگان به آنها لنز تماسي داده شده است ، با لنز نرم فيت شده اند كه اين بدليل راحتي اوليه و دائم و عدم احساس جسم خارجي ناراحت كننده است و عده كثيري از بيماران حوصله دوره عادت به لنز RGP را ندارند و بنابراين اگر RGP فيت مي نمائيم حتما بايستي درباره دوره عادت به لنز ، بيمار را توجيه نمائيم و آن را مشابه دوره عادت به مشكلات دماغه و دسته عينك در نظر بگيريم .در عين حال اگر يكي از والدين بيمار تجربه بدي از لنز RGP داشته باشد ، قطعا تمايل به RGP نداشته و براي كودك خود لنز نرم را ترجيح خواهد داد .البته بايستي به اين والدين درباره پيشرفت تكنولوژي و تكنيك فيت لنزهاي جديد RGP توضيحات لازم راارائه داد. فراموش ننمائيم كه چه لنز نرم و چه لنز RGP بايستي سلامت چشم بيمار حفظ نمايد و اين تامين سلامت هم براي كودك و هم براي والدين او اهميت فراوان دارد.در انتخاب لنز تماسي نرم براي اطفال ، كودكان و نوجوانان بايستي نكات مهم ذيل را مد نظر قرار دهيم :
1 – لنز نرم تجويزي ترجيحا بصورت Frequent Replacement و Disposable باشد .
2 – لنز نرم تجويزي ترجيحا سيليكون هايدروژل (Silicon Hydrogel) باشد .
3 – لنز نرم تجويزي ترجيحا بصورت روزانه (Daily wear) تجويز شود و تا حد ممكن از تجويز شبانه روزي و Extended Wear اجتناب شود.
هايپرمتروپي :
كودكان داراي هايپرمتري به جز موارد مربوط به ارتوكراتولوژي مي توانند از انديكاسيونها و مزاياي تجويز لنز تماسي بر خوردار شوند . از بزرگترين مزاياي تجويز لنز تماسي در اطفال و كودكان هايپرمتروپ ، از بين رفتن مشكلات مربوط به عدسي عينك ضخيم و سنگين است كه در نتيجه مشكلات مربوط به بزرگنمايي عدسي عينك كه از نظر كودك و والدين غير مطلوب است ، با تجويز لنز تماسي رفع مي گردد . در اين بيماران هايپرمتروپ ، هم لنز تماسي RGP و هم لنز تماسي نرم تعويض مكرر مي توان تجويز كرد كه بسته به شرايط مختلف بيمار ، تصميم گيري لازم اعمال مي گردد.
آمبليوپي (تنبلي چشم) :
آمبليوپي كه يكي از مهمترين علل افت ديد كمي و كيفي بيماران مي باشد ، معمولا در سنين زير 8 سال به روشهاي مختلفي از قبيل بستن برنامه ريزي شده چشم سالم و يا تار كردن ديد چشم سالم و ... تحت روند درماني قرار مي گيرد اما معمولا كودكان آمبليوپ به جهت اذيت و آزار ناشي از بستن چشم و مشكلات ناشي از ظاهر بستن ، تمايل به اين روش بستن با چسب ، پچ ، پارچه و ... را ندارد .
در درمان آمبليوپي خصوصا در موارديكه مشكلات ناشي از بستن يا تار كردن يك چشم وجود دارد ، مي توان از لنزهاي تماسي يكي از بهترين روشهاي حل مشكلات فوق استفاده كرد . در حقيقت مي توانيم در چشمي كه قصد بستن داريم ، از لنز تماسي داراي مردمك سياه رنگ (تيره شده) و يا داراي نمره بالاي مثبت جهت تار نمودن ديد استفاده كرده و روشهاي فوق را به والدين بيمار و خود كودك پيشنهاد نموده و با آنها در اين مورد مشورت نمائيم تا پروسه درمان آمبليوپي به راحتي انجام شود .
آنيزومتروپي :
خطاهاي اپتيكي عدسي عينك خصوصا در موارد نمره عيب انكساري بالا ، مي تواند خيلي قابل ملاحظه باشد و بنابراين تحمل آن در تمام بيماران خصوصا كودكان مشكلاتي را ايجاد مي نمايد .سمپتومهاي مشخص و رايج عبارتند از : ديد دو تايي ، سردرد و خستگي چشم .علت اصلي اين مشكلات اين است كه در نمره هاي عيوب انكساري بالا ، هنگام نگاه از اطراف قسمت مركز اپتيكي عدسي عينك ، اثرات پريزماتيك قابل توجهی ايجاد مي شودو بعنوان مثال وقتی نگاه شخصی که دارای عینک با نمره بالا میباشد در جهت نگاه اولیه چشم(Primary Gaze) نباشد،اثرات پریزماتیک ایجاد میشودو مشكلات مذكور بيمار را آزار مي دهد.
لنز تماسي بر روي چشم با حركات چشم حركت مي نمايد و مركز اپتيكي عدسي تماسي بطور نسبي همواره در جلوي مركز مردمك چشم بيمار قرار دارد و بنابراين بيمار مشكلات مربوط به اثرات پريزماتيك عدسي عينك را تجربه نمي نمايد و مشكلات ديد دوتائي ، سر درد و خستگي چشم ناشي از خطاهاي اپتيكي مربوطه را نخواهد داشت . در آنيرومترپي انكساري كه نمره عينك دو چشم با هم تفاوت قابل ملاحظه بيش از دو ديوپتر دارند ، هنگام استفاده از عينك ، بعلت تفاوت نمره عدسي هاي عينك ،تصاوير تشكيل شده بر روي پرده شبكيه نيز تفاوت سايز خواهند داشت كه اين حالت همان آنيروكونيا مي باشد . هر چه تفاوت نمره عدسيهاي عينك در دو چشم يك بيمار بيشتر باشد ، تفاوت سايز تصاوير بر روي پرده شبكيه نيز بيشتر خواهد بود .بنابراين در بيماران و خصوصا بيماران كودك ، كه تفاوت قابل ملاحظه عيب انكساري دو چشم دارند ،نه تنها تفاوت ضخامت عدسي عينك باعث ايجاد مشكلات ظاهري براي كودك مي شود ، بلكه كودك با عينك مشكلات تفاوت سايز تصاوير شبكيه اي ، اختلال در مكانيسم ديد دو چشمي ، خطاهاي اپتيكي مربوط به ضخامت متفاوت عدسي و اثرات پريزماتيك واختلال در ديد مركزي و محيطي و ... خواهد داشت .
يكي از روشهاي مناسب كاهش مشكلات فوق در كودكان داراي تفاوت نمره دو چشم، استفاده از لنز تماسي مي باشد .لنز تماسي با كاهش تفاوت سايز تصاوير شبكيه اي ناشي از تفاوت عيب انكساري دو چشم بيمار و نيز كاهش مشكلات مربوط به ضخامت متفاوت عدسيهاي عينك و با ايجاد ظاهر مقبولتر براي كودك و اطرافيان كودك ، براحتي مشكلات مربوط به آنيزومتروپي ناشي از عينك در كودكان آنيزومتروپ را كاهش مي دهد و نهايتا بينائي خوب و ظاهر مقبولتر را فراهم مي نمايد .
رشد مكانيسم ديد دو چشمي :
اولين مرحله در اصلاح هرگونه اختلال عملكرد مكانيسم ديد دو چشمي ، تصحيح هرگونه عيب انكساري چشمها مي باشد . با توجه به اينكه قبلا به دفعات ذكر كرده ايم كه تمامي انواع عيوب انكساري با لنز تماسي قابل تصحيح مي باشند ، بنابراين در اطفال و كودكان كه مكانيسم ديد دو چشمي مي تواند حتي در اثر چند ساعت عدم تصحيح عيوب انكساري دچار اختلال شود ، استفاده از لنز تماسي در اصلاح و تصحيح اختلالات ديد دو چشمي ناشي از عيوب انكساري نقش بسزايي ايفا مي نمايد و از طرف ديگر عدم تمايل اطفال و كودكان به استفاده از عينك و يا مشكلات ناشي از عينك ، شرايط مناسبي را براي استفاده از لنز تماسي بعنوان يك راه حل مناسب در اطفال و كودكان فراهم مي نمايد. با توجه به اينكه نياز تطابق چشم هايپروپ با لنز تماسي نسبت به عدسي عينك كمتر است ، بنابراين در بيماران هايپروپ خصوصا براي نگاه به نزدیک، با توجه به راحتي تطابقي چشم ، استقبال از لنز تماسي نسبت به عينك بيشتر و بهتر است .كودكان مايوپ كه داراي مشكلات ديد دو چشمي مربوط به تقارب زياد و يا ايزوفوريا مي باشند ، مي توانند توسط لنزهاي تماسي دو كانونه تصحيح شوند . تنوع زيادي از لنزهاي تماسي نرم و سخت كه حالت دو كانونه دارند وجود دارد كه از نظر اقتصادي نيز مقرون به صرفه مي باشند . چنانچه شرايط تجويز لنز تماسي دو كانونه به دليل عدم موجود بودن و يا اقتصادي بودن وجود نداشت مي توانيم به كودك مذكور لنز تماسي مربوط به عيب انكساري چشم را تجويز نموده و براي كار نزديك چشمي كودك ، عينك نزديك همراه با لنز تماسي جهت اصلاح مشكلات ديد دو چشمي نزديك بيمار تجويز نمائيم.
لنزهاي زيبائي :
در نوجوانان با توجه به رشد شخصيتي و توجه به ظاهر و زيبائي ، نياز به لنزهاي زيبائي و مد افزايش مي يابد . در افراديكه از لنز نرم طبي استفاده مي كنند ، براحتي مي توان لنز نرم زيبائي و رنگي تجويز كرد .در افراديكه لنز RGP دارند ، بايستي در نظر گرفت كه تجويز لنز نرم زيبائي و رنگي مي تواند باعث شود كه بيمار بعد از استفاده از لنز رنگي نرم ، عدم تحمل لنز RGP را بيشتر از قبل گزارش نمايد .
یکسری از مشکلات نیز مربوط به لنزهاي زيبائي و رنگي میباشند که بازار بزرگتر و مشكلات بيشتر در گروهي از مصرف كنندگان ایجاد مي نمايند.این افراد کسانی هستند كه عيوب انكساري ندارند و صرفا قصد استفاده از لنزهاي زيبائي و رنگي بدون عيوب انكساري را دارند .متاسفانه اين لنزهاي رنگي بدون قدرت انكساري هم اكنون در مغازه ها ، آرايشگاهها ، از طريق اينترنت و ... و با كمترين نظارت لازم فروخته مي شوند و بالطبع با توجه به نحوه فروش ، اينگونه لنزهاي تماسي در نظر بيمار از نظر اعمال روشهاي صحيح استفاده ونگهداري و مراقبت از لنز تماسي ، كم ارزش جلوه مي نمايد و اين در حاليست كه اين لنزهاي زيبائي و رنگي از نظر اهميت فيت و مراقبتهاي مربوطه ، هيچ تفاوتي با لنزهاي داراي قدرت انكساري ندارند . بايستي به نوجوانان و والدين آنها ، درباره اهميت و مزاياي تهيه و خريد لنزهاي زيبائي و رنگي از معاينه كننده لنز و تجويز كننده لنز ، توضيحات لازم ارائه گردد .
كليد موفقيت :
بسيار مهم است كه كودك و والدين وي اين احساس را داشته باشند كه معاينه كننده رفتارمتناسب و مبتني بر شرايط كودكانه را اعمال مي نمايد . در همين راستا ايجاد مكاني كودكانه در قسمتي از مطب و يا كلينيك مي تواند حائز اهميت ويژه باشد كه اين مكان بهتر است دارای اسباب بازي و وسايل مربوط به اطفال و كودكان باشد كه البته بايستي سالم بودن وسايل مذكور را مد نظر داشته باشيم .تمامي پرسنل مطب يا كلينيك بايستي رفتاري مبتني بر دوستي با اطفال و كودكان از خود ارائه دهند و در مواقع لازم ، استفاده از لنز تماسي را به كودك و والدين وي گوشزد نمايند .به محض اينكه علاقه در كودك و يا والدين نسبت به لنز تماسي مشاهده شد بايستي توضیحات لازم ،اطلاعات و آموزشهای مربوط به لنز تماسی را آغاز نماییم و حتما بایستی در اين بحث كودك را نيز شركت دهيم و صحبتهاي ما به دور از حالت رياست و بلکه توام با جلب رضايت ، اعتماد ، اطمينان و مشاركت كودك باشد .بهتر است در طي صحبت ، روشهاي مختلف فيت ، انواع مختلف لنزهاي تماسي ، روشهاي مختلف زمان تعويض لنز و زمان استفاده لنز ، روشهاي مختلف و پيگيري و شرايط هاي مختلف اقتصادي لنز تماسي را مد نظر قرار داده و موارد لازم را اعمال و توضيحات لازم و مربوطه را ارائه نمائيم .
كودك خود بایستی انگيزه لازم و كافي را براي استفاده از لنز تماسي داشته باشد زيرا كه اگر كودك انگيزه نداشته باشد و صرفا اجبار والدين در میان باشد، در اين موارد احتمال موفقيت در فيت لنز تماسي بسيار كاهش مي یابد .
بهتر است بین كودك ، والدين و معاينه كننده ، يك ارتباط مشترك همراه با مسئوليت پذيري مشترک نسبت به لنز تماسي وجود داشته باشد .بايستي بهترين فيت لنز تماسي را كه مي توانيم انجام دهيم و حفظ سلامت چشم كودك را مد نظر قرار داده و مطمئن شويم كه كودك و والدين از لنز تماسي ،صحيح استفاده مي نمايند و سپس قرار ملاقاتهاي بعدي را تنظيم نمائيم يا برنامه پيگيري لنز تماسي مشخص شود . بهتر است بعد از اولين روز تعطيلي هفته ، كودك را پيگيري نمائيم . معاينات چشمي و شروع زمان تطابق به لنز تماسي دركودك بهتر است در زمانهايي انجام گيرد كه كودك در مدرسه نيست و يادر دوره آماده شدن براي امتحانات مدرسه اي قرار ندارد .
پروسه فيت لنز تماسي در اطفال و كودكان نسبت به بزرگسالان تفاوت فاحش و چشمگيري ندارد و بايستي معاينات كامل را اعمال نمود .البته در نظر داشته باشيم كه هر چند عده اي از كودكان نسبت به معاينات لنز تماسي مشكل خاصي بروز نمي دهند اما عده اي از کودکان نسبت به یک شخص غریبه همانند معاینه کننده ، واکنش های متفاوت از خود ارائه می دهند . بهتر است در کنار تلاش برای ایجاد رابطه دوستانه با کودک ، هر مرحله از معاینه و فیت را به کودک کاملا توضیح دهیم و این توضیح به بیمار آرامش می دهد و اجازه معاینه کننده کودک را جهت انجام معاینات فراهم می نماید و به کودک گفته میشود که هر وقت احساس ناراحتی یا عدم اطمینان مینماید ، موضوع را اعلام نماید تا معاینه را قطع نماییم.
در فیت RGP ، بعد از اینکه اولین بار لنز را در چشم کودک گذاشتیم ،چند ثانیه پلک بیمار را رها نمی نماییم تا تحمل لنز راحت تر شود و آسیبی وارد نشود. همچنین این کار به بیمار و والدین آموزش میدهد که تطابق به لنز با ارتباطات لبه لنز و عملکرد پلکها نسبت دارد.
بسیاری از معاینه کنندگان قبل از گذاشتن لنز تماسی در چشم اطفال و کودکان از یک قطره بی حس کننده قرنیه استفاده مینمایند که در دفعات بعدی گذاشتن و برداشتن لنز تماسی ، استفاده از قطره بی حسی ضرورتی ندارد. در کودکانی که سن بیشتری دارند لازم است که خود کودک بعد از آموزش های لازم ، به تنهایی گذاشتن و برداشتن لنز تماسی را انجام دهد که در این راستا ، پرسنل مجرب مطب و یا کلینیک نقش بسزایی دارند و ضمنا در صورت امکان ، پرسنل مربوط به آموزش کودکان ، جوانتر باشند تا بتوانند ارتباط بهتری با کودک برقرار نمایند. همچنین بایستی آموزش های لازم را به والدین بیمار نیز ارائه داد تا آنها در مواردیکه کودک مشکل گذاشتن و برداشتن لنز را دارد به کودک کمکهای لازم را ارائه نمایند و نبایستی تمام مسئولیتهای لنز تماسی را والدین همیشه به عهده بگیرند.
بعد از اینکه کودک در مطب ، گذاشتن و برداشتن لنز را به درستی انجام داد میتوانیم لنزهای کودک را تحویل دهیم و اولین زمان ملاقات پیگیری را برای حدود یک هفته دیگر برنامه ریزی نماییم.
چنانچه گفته شد دوره عادت به لنز بهتر است در زمانهای خارج از مدرسه باشد تا اعتماد به نفس کودک در استفاده از لنز تماسی بیشتر شود.
بهتر است یک روز بعد از فیت و تحویل لنز تماسی به والدین وخود کودک تلفن زده و مشکلات احتمالی را جویا شویم و از روند صحیح استفاده از لنز تماسی توسط کودک اطمینان حاصل نماییم. به خاطر داشته باشیم که بهتر است لنزهای تماسی بیمار بصورت تعویض مکرر و حتی لنز RGP و یا سفارشی بیمار نیز نهایتا شش ماه بعد از استفاده تعویض شوند. در معاینات بعدی و پیگیری های بعدی کودک ، معاینه مربوط به لنز و چشم و نیز صحبتهای لازم به کودک و والدین و رفع مشکلات احتمالی در دستور کار معاینه کننده قرار دارد. بعد از ملاقاتهای پیگیری اول و دوم هر شش ماه کودک ویزیت خواهد شد.
تجویز لنز تماسی برای اطفال ، کودکان و نوجوانان چه از نظر پزشکی و چه اقتصادی به نفع بیمار و والدین وی می باشد که مقالات علمی نیز 80% موفقیت کودکان در استفاده از لنز تماسی را گزارش مینماید. از طرفی وجود لنزهای تماسی نرم جدید سیلیکون هایدروژل با راحتی بالا و میزان عبور دهی اکسیژن کافی بیشتر از حداقل معیارهای اکسیژن رسانی قرنیه ، جهت پیشگیری از ادم قرنیه و مشکلات مربوطه راه را برای فیت لنز های تماسی و تامین سلامت چشم و راحتی مصرف کننده لنز ، به خوبی فراهم مینمایند. نهایتا خاطر نشان مینماییم که انتخاب بین لنز تماسی و عینک یک انتخاب صرفا سلیقه ای نمی باشد بلکه تفاوتها و مزایای ناشی از استفاده از لنز تماسی نسبت به عینک میتواند در رشد و نمو شخصیتی ، اجتماعی ، علمی ، ورزشی ، اعتماد به نفس و بینایی بهتر فرد ، لنز تماسی را به روش درمانی بهتر تبدیل نماید.
مقاله مروري:
تجويز لنز تماسي در اطفال ، كودكان و نوجوانان
در حال حاضر لنزهاي تماسي طبي و رنگي استفاده گسترده اي در جهان يافته اند كه در اين عرصه جهاني ، لنزهاي تماسي تعويض مكرر 1 و سيليكون هايدروژل 2 تحول و انقلاب رو به رشد و روز افزوني را فراهم نموده اند .
حفظ و تامين عملكرد فيزيولوژيك نرمال چشم توسط لنزهاي تماسي جديد باعث شده است که بسياري از افرادي كه از عينك يا عمل جراحي ليزري رفركتيو جهت تصحيح ديد خود استفاده مي نمودند و يا استفاده از لنز را قبلا ترك كرده بودند ، مجددا كانديد استفاده از لنز تماسي شوند . از طرف ديگر اطفال و كودكان بعلت شيوع گسترده عيوب انكساري و مشكلات بينائي ،در کنار بزرگسالان و افراد مسن،در اکثر موارد کاندید مناسبی برای استفاده از لنز تماسی جهت تصحیح و درمان مشکلات بینائی و ارتقاء عملكرد سيستم بينائي مي باشند. تجويز لنز تماسي مناسب در اطفال و كودكاني كه كانديد مناسبي براي لنز تماسي مي باشند بينائي و كيفيت زندگي كودك در حال حاضر و آينده را اعتلاء می بخشيد و روند رشد و نمو بينائي ، جسمي ، شخصيتي ، روحي و رواني ، اجتماعي ، فرهنگي و علمي كودك داری مشکلات بینائی را بهبود و محدوديتها و محروميتهاي متنوع و متعدد ناشي از مشكلات بينائي و عينك را كاهش مي دهد .
تجويز لنز تماسي در اطفال و كودكان ، نيازمند شناخت بهتر اين جامعه هدف مي باشد . زمانيكه بحث تجويز لنز تماسي در بزرگسال مد نظر مي باشد ، معمولا سنين 17 سال و بالاتر مطرح مي گردد .در سنين زیر 17 سال ،اطفال،کودکان و نوجوانان قرار دارندکه تا کنون توجه و تمرکز کافی در تجویز لنز تماسي براي اين گروه انجام نگرفته است . اين در حاليست كه افراد زير 17 سال در اكثر آمارها حدود 20 % از جمعيت كشور را تشكيل مي دهند و بدين ترتيب مي توان اين انتظار را داشت كه 20% بيماران مراجعه كننده به معاينه كنندگان افراد زير 17 سال باشند. از طرفي شيوع و بروز فراوان عيوب انكساري و مشكلات بينائي در اين گروه بزرگ ، معاينه كنندگان و درمانگران را به انديكاسيونهاي تجويز لنز تماسي در اين افراد هدايت كرده و هم اكنون تجويز لنز تماسي در اطفال ، كودكان و نوجوانان ، جزو شرح وظايف روتين و روزانه تجويز كنندگان لنز تماسي محسوب مي شود . لذا ضروري مي باشد كه معاينه كنندگان و تجويز كنندگان لنز تماسي ، علم و تجربه لازم براي تجويز لنز تماسي در اطفال، كودكان ونوجوانان را داشته باشند .
تجويز لنز تماسي در بيماران كم سن ، نيازمند شناخت كافي و تسلط علمي و تجربي بر وضعيت رشد و نمو جسمی ،روحي و رواني و نیز شرايط فرهنگي ، اجتماعي و مالي بيمار و خانواده و والدين بيمار مي باشد و معاينه گر بايستی با مطالعات لازم و تجربيات ضروري ، توانائي لازم براي ايجاد ارتباط و معاينه دقيق گروههاي سنی مذكور را داشته باشد .
با فرض شناخت ، توانائي و تسلط معاينه كننده بر مباني معاينه اطفال و كودكان و آشنائي با اصول اوليه اپتومتري اطفال و چشم پزشكي اطفال ، نگاه اختصاصي تر خود را صرفا بر روي فيت لنز تماسي در اين گروه متمركز مي نمائيم .بيشترين انديكاسيونهاي تجويز لنز در اطفال ، كودكان و نوجوانان عبارتنداز :
1. مايوپي
2.هايپروپي
3.آستيگماتيسم 4.آمبليوپي
5.آنيزومتروپي 6.رشد ونمو ديد در چشمي
7.زيبائي 8.كاربردهاي درماني و بانداژ
9.ارتوكراتولوژي
مايوپي :
مايوپي معمولا در كودكان در سنين دبستان شروع مي شود و در اكثر موارد اين افراد نياز به تصحيح روتين با عينك روزانه دارند . عينك معمولا در استفاده اين افراد ، سريعا دچار خم شدگي ، خراش ، كثيفي ، افتادن هاي مكرر و شكسته شدن در فعاليتهاي روزمره كودك مي شود .از طرفي با توجه به تغييرات چهره ،جسم و خصوصا سر کودک و نیز تغییرات نمره چشم کودک، والدین معمولا با توجه به این تغییرات به دفعات مجبور به تعويض زود هنگام عينك كودك مي شوند و به همين دليل معمولا از خريد عينك هاي داراي كيفيت بالا به دليل قيمت بالا خودداري مي نمايند. اين در حاليست كه در مدارس و مهد كودكها توسط مربيان ، معلمان و مراقبين كودك توجه لازم به مشكلات ناشي از عينك كودك و يا خراب شدن آنها نمي شود .كودكان مايوپ ، معمولا بعنوان كودكان كم تحرك شناخته مي شوند كه علت آن محدوديت اين افراد بعلت استفاده از عينك در پيوستن به فعاليتهاي روزمره كودكان مي باشد . كودكان داراي عينك صرفا زماني در فعاليتهاي روزمره شركت مي نمايند كه اولا بتوانند با عينك در فعاليت مذكور شركت نمايند و ثانيا فعاليت مد نظر آسيبي به عينك آنها وارد ننمايد و خصوصا كسانيكه در اثر عينك محدوديت ميدان بينائي و كوچك نمايي تصوير و تماس مژه ها با عدسي عينك را دارند بيشتر داراي مشكل مي باشند .
معمولا كودكان و نوجوانان داراي عينك توسط دوستان و همكلاسيهاي خود ، بعنوان اشخاص منزوي كه بيشتر زمان خود را صرف مطالعه و بازيهاي كم تحرك سالم مي نمايند شناخته مي شوند تا عينكشان دچار آسيب نشود .
باتجويز لنز تماسي مناسب در كودكان ، مي توان زندگي روزمره و فعاليتهاي كودكانه آنها را همانند همكلاسيها و دوستانشان نموده و اين افراد خواهند توانست كه به راحتي در فعاليتهاي روزمره زندگي شركت نمايند .مشخص است که در تجويز لنز اطفال ، لنز داراي اكسيژن رساني بالا و نحوه استفاده تعويض مكرر ، انتخاب مناسبي مي باشد كه البته فيت لنز تماسي بايستي توسط معاينه گر و تجويز كننده لنز تماسي انجام شود.
بعضي از تجويز كنندگان لنز تماسي ، لنز RGP را انتخاب اول خود براي اين گروه مي دانند و منطق موجود در استفاده از لنز RGP در افراد زير 17 سال موارد ذيل مي باشند :
1 – لنز RGP فيزيولوژي و سلامت قرنيه اي بهتري بعلت اكسيژن رساني بالا فراهم مي نمايد .
2 - لنز RGP معمولا ريسك عفونت قرنيه اي را هنگام استفاده از لنز تماسي كاهش مي دهد .
3 – در اكثر موارد (خصوصا بيشتر بيماران داراي آستيگماتيسم ) اين لنزها ديد بهتري فراهم مي نمايند .
4 – handling در اين لنزها راحت تر است زيرا پشت و رو نمي شوند .
5 – محدوده و دامنه تجويز گسترده است .
6 – بيماران مي توانند سالهاي طولاني از لنزهاي RGP استفاده كنند .
7 – لنزهاي RGP در اينترنت ، فروشگاهها ، داروخانه ها و ... موجود نیست .
چكيده مطالب بالا گوياي اين عبارت است كه كودكي كه RGP استفاده مي نمايد سالهاي سال مي تواند از لنز RGP در عمر خود استفاده نمايد ليكن بايستي مدنظر داشته باشيم كه ممكن است كودكي بعلت سفتي لنز RGP ، تحمل لنز RGP را نداشته باشد كه در اين موارد بدون شك لنز نرم گزينه بهتري مي باشد و البته لنز RGP میانگین دو تا شش هفته زمان سازگاری نياز دارد كه اگر در اين زمان مشكل حل نشود لنز RGP گزينه مناسبي نخواهد بود . با اينحال بررسي تحقيقي Eurolens در سال 2004 نشان داد كه 95% افراديكه اولين بارتوسط معاينه كنندگان به آنها لنز تماسي داده شده است ، با لنز نرم فيت شده اند كه اين بدليل راحتي اوليه و دائم و عدم احساس جسم خارجي ناراحت كننده است و عده كثيري از بيماران حوصله دوره عادت به لنز RGP را ندارند و بنابراين اگر RGP فيت مي نمائيم حتما بايستي درباره دوره عادت به لنز ، بيمار را توجيه نمائيم و آن را مشابه دوره عادت به مشكلات دماغه و دسته عينك در نظر بگيريم .در عين حال اگر يكي از والدين بيمار تجربه بدي از لنز RGP داشته باشد ، قطعا تمايل به RGP نداشته و براي كودك خود لنز نرم را ترجيح خواهد داد .البته بايستي به اين والدين درباره پيشرفت تكنولوژي و تكنيك فيت لنزهاي جديد RGP توضيحات لازم راارائه داد. فراموش ننمائيم كه چه لنز نرم و چه لنز RGP بايستي سلامت چشم بيمار حفظ نمايد و اين تامين سلامت هم براي كودك و هم براي والدين او اهميت فراوان دارد.در انتخاب لنز تماسي نرم براي اطفال ، كودكان و نوجوانان بايستي نكات مهم ذيل را مد نظر قرار دهيم :
1 – لنز نرم تجويزي ترجيحا بصورت Frequent Replacement و Disposable باشد .
2 – لنز نرم تجويزي ترجيحا سيليكون هايدروژل (Silicon Hydrogel) باشد .
3 – لنز نرم تجويزي ترجيحا بصورت روزانه (Daily wear) تجويز شود و تا حد ممكن از تجويز شبانه روزي و Extended Wear اجتناب شود.
هايپرمتروپي :
كودكان داراي هايپرمتري به جز موارد مربوط به ارتوكراتولوژي مي توانند از انديكاسيونها و مزاياي تجويز لنز تماسي بر خوردار شوند . از بزرگترين مزاياي تجويز لنز تماسي در اطفال و كودكان هايپرمتروپ ، از بين رفتن مشكلات مربوط به عدسي عينك ضخيم و سنگين است كه در نتيجه مشكلات مربوط به بزرگنمايي عدسي عينك كه از نظر كودك و والدين غير مطلوب است ، با تجويز لنز تماسي رفع مي گردد . در اين بيماران هايپرمتروپ ، هم لنز تماسي RGP و هم لنز تماسي نرم تعويض مكرر مي توان تجويز كرد كه بسته به شرايط مختلف بيمار ، تصميم گيري لازم اعمال مي گردد.
آمبليوپي (تنبلي چشم) :
آمبليوپي كه يكي از مهمترين علل افت ديد كمي و كيفي بيماران مي باشد ، معمولا در سنين زير 8 سال به روشهاي مختلفي از قبيل بستن برنامه ريزي شده چشم سالم و يا تار كردن ديد چشم سالم و ... تحت روند درماني قرار مي گيرد اما معمولا كودكان آمبليوپ به جهت اذيت و آزار ناشي از بستن چشم و مشكلات ناشي از ظاهر بستن ، تمايل به اين روش بستن با چسب ، پچ ، پارچه و ... را ندارد .
در درمان آمبليوپي خصوصا در موارديكه مشكلات ناشي از بستن يا تار كردن يك چشم وجود دارد ، مي توان از لنزهاي تماسي يكي از بهترين روشهاي حل مشكلات فوق استفاده كرد . در حقيقت مي توانيم در چشمي كه قصد بستن داريم ، از لنز تماسي داراي مردمك سياه رنگ (تيره شده) و يا داراي نمره بالاي مثبت جهت تار نمودن ديد استفاده كرده و روشهاي فوق را به والدين بيمار و خود كودك پيشنهاد نموده و با آنها در اين مورد مشورت نمائيم تا پروسه درمان آمبليوپي به راحتي انجام شود .
آنيزومتروپي :
خطاهاي اپتيكي عدسي عينك خصوصا در موارد نمره عيب انكساري بالا ، مي تواند خيلي قابل ملاحظه باشد و بنابراين تحمل آن در تمام بيماران خصوصا كودكان مشكلاتي را ايجاد مي نمايد .سمپتومهاي مشخص و رايج عبارتند از : ديد دو تايي ، سردرد و خستگي چشم .علت اصلي اين مشكلات اين است كه در نمره هاي عيوب انكساري بالا ، هنگام نگاه از اطراف قسمت مركز اپتيكي عدسي عينك ، اثرات پريزماتيك قابل توجهی ايجاد مي شودو بعنوان مثال وقتی نگاه شخصی که دارای عینک با نمره بالا میباشد در جهت نگاه اولیه چشم(Primary Gaze) نباشد،اثرات پریزماتیک ایجاد میشودو مشكلات مذكور بيمار را آزار مي دهد.
لنز تماسي بر روي چشم با حركات چشم حركت مي نمايد و مركز اپتيكي عدسي تماسي بطور نسبي همواره در جلوي مركز مردمك چشم بيمار قرار دارد و بنابراين بيمار مشكلات مربوط به اثرات پريزماتيك عدسي عينك را تجربه نمي نمايد و مشكلات ديد دوتائي ، سر درد و خستگي چشم ناشي از خطاهاي اپتيكي مربوطه را نخواهد داشت . در آنيرومترپي انكساري كه نمره عينك دو چشم با هم تفاوت قابل ملاحظه بيش از دو ديوپتر دارند ، هنگام استفاده از عينك ، بعلت تفاوت نمره عدسي هاي عينك ،تصاوير تشكيل شده بر روي پرده شبكيه نيز تفاوت سايز خواهند داشت كه اين حالت همان آنيروكونيا مي باشد . هر چه تفاوت نمره عدسيهاي عينك در دو چشم يك بيمار بيشتر باشد ، تفاوت سايز تصاوير بر روي پرده شبكيه نيز بيشتر خواهد بود .بنابراين در بيماران و خصوصا بيماران كودك ، كه تفاوت قابل ملاحظه عيب انكساري دو چشم دارند ،نه تنها تفاوت ضخامت عدسي عينك باعث ايجاد مشكلات ظاهري براي كودك مي شود ، بلكه كودك با عينك مشكلات تفاوت سايز تصاوير شبكيه اي ، اختلال در مكانيسم ديد دو چشمي ، خطاهاي اپتيكي مربوط به ضخامت متفاوت عدسي و اثرات پريزماتيك واختلال در ديد مركزي و محيطي و ... خواهد داشت .
يكي از روشهاي مناسب كاهش مشكلات فوق در كودكان داراي تفاوت نمره دو چشم، استفاده از لنز تماسي مي باشد .لنز تماسي با كاهش تفاوت سايز تصاوير شبكيه اي ناشي از تفاوت عيب انكساري دو چشم بيمار و نيز كاهش مشكلات مربوط به ضخامت متفاوت عدسيهاي عينك و با ايجاد ظاهر مقبولتر براي كودك و اطرافيان كودك ، براحتي مشكلات مربوط به آنيزومتروپي ناشي از عينك در كودكان آنيزومتروپ را كاهش مي دهد و نهايتا بينائي خوب و ظاهر مقبولتر را فراهم مي نمايد .
رشد مكانيسم ديد دو چشمي :
اولين مرحله در اصلاح هرگونه اختلال عملكرد مكانيسم ديد دو چشمي ، تصحيح هرگونه عيب انكساري چشمها مي باشد . با توجه به اينكه قبلا به دفعات ذكر كرده ايم كه تمامي انواع عيوب انكساري با لنز تماسي قابل تصحيح مي باشند ، بنابراين در اطفال و كودكان كه مكانيسم ديد دو چشمي مي تواند حتي در اثر چند ساعت عدم تصحيح عيوب انكساري دچار اختلال شود ، استفاده از لنز تماسي در اصلاح و تصحيح اختلالات ديد دو چشمي ناشي از عيوب انكساري نقش بسزايي ايفا مي نمايد و از طرف ديگر عدم تمايل اطفال و كودكان به استفاده از عينك و يا مشكلات ناشي از عينك ، شرايط مناسبي را براي استفاده از لنز تماسي بعنوان يك راه حل مناسب در اطفال و كودكان فراهم مي نمايد. با توجه به اينكه نياز تطابق چشم هايپروپ با لنز تماسي نسبت به عدسي عينك كمتر است ، بنابراين در بيماران هايپروپ خصوصا براي نگاه به نزدیک، با توجه به راحتي تطابقي چشم ، استقبال از لنز تماسي نسبت به عينك بيشتر و بهتر است .كودكان مايوپ كه داراي مشكلات ديد دو چشمي مربوط به تقارب زياد و يا ايزوفوريا مي باشند ، مي توانند توسط لنزهاي تماسي دو كانونه تصحيح شوند . تنوع زيادي از لنزهاي تماسي نرم و سخت كه حالت دو كانونه دارند وجود دارد كه از نظر اقتصادي نيز مقرون به صرفه مي باشند . چنانچه شرايط تجويز لنز تماسي دو كانونه به دليل عدم موجود بودن و يا اقتصادي بودن وجود نداشت مي توانيم به كودك مذكور لنز تماسي مربوط به عيب انكساري چشم را تجويز نموده و براي كار نزديك چشمي كودك ، عينك نزديك همراه با لنز تماسي جهت اصلاح مشكلات ديد دو چشمي نزديك بيمار تجويز نمائيم.
لنزهاي زيبائي :
در نوجوانان با توجه به رشد شخصيتي و توجه به ظاهر و زيبائي ، نياز به لنزهاي زيبائي و مد افزايش مي يابد . در افراديكه از لنز نرم طبي استفاده مي كنند ، براحتي مي توان لنز نرم زيبائي و رنگي تجويز كرد .در افراديكه لنز RGP دارند ، بايستي در نظر گرفت كه تجويز لنز نرم زيبائي و رنگي مي تواند باعث شود كه بيمار بعد از استفاده از لنز رنگي نرم ، عدم تحمل لنز RGP را بيشتر از قبل گزارش نمايد .
یکسری از مشکلات نیز مربوط به لنزهاي زيبائي و رنگي میباشند که بازار بزرگتر و مشكلات بيشتر در گروهي از مصرف كنندگان ایجاد مي نمايند.این افراد کسانی هستند كه عيوب انكساري ندارند و صرفا قصد استفاده از لنزهاي زيبائي و رنگي بدون عيوب انكساري را دارند .متاسفانه اين لنزهاي رنگي بدون قدرت انكساري هم اكنون در مغازه ها ، آرايشگاهها ، از طريق اينترنت و ... و با كمترين نظارت لازم فروخته مي شوند و بالطبع با توجه به نحوه فروش ، اينگونه لنزهاي تماسي در نظر بيمار از نظر اعمال روشهاي صحيح استفاده ونگهداري و مراقبت از لنز تماسي ، كم ارزش جلوه مي نمايد و اين در حاليست كه اين لنزهاي زيبائي و رنگي از نظر اهميت فيت و مراقبتهاي مربوطه ، هيچ تفاوتي با لنزهاي داراي قدرت انكساري ندارند . بايستي به نوجوانان و والدين آنها ، درباره اهميت و مزاياي تهيه و خريد لنزهاي زيبائي و رنگي از معاينه كننده لنز و تجويز كننده لنز ، توضيحات لازم ارائه گردد .
كليد موفقيت :
بسيار مهم است كه كودك و والدين وي اين احساس را داشته باشند كه معاينه كننده رفتارمتناسب و مبتني بر شرايط كودكانه را اعمال مي نمايد . در همين راستا ايجاد مكاني كودكانه در قسمتي از مطب و يا كلينيك مي تواند حائز اهميت ويژه باشد كه اين مكان بهتر است دارای اسباب بازي و وسايل مربوط به اطفال و كودكان باشد كه البته بايستي سالم بودن وسايل مذكور را مد نظر داشته باشيم .تمامي پرسنل مطب يا كلينيك بايستي رفتاري مبتني بر دوستي با اطفال و كودكان از خود ارائه دهند و در مواقع لازم ، استفاده از لنز تماسي را به كودك و والدين وي گوشزد نمايند .به محض اينكه علاقه در كودك و يا والدين نسبت به لنز تماسي مشاهده شد بايستي توضیحات لازم ،اطلاعات و آموزشهای مربوط به لنز تماسی را آغاز نماییم و حتما بایستی در اين بحث كودك را نيز شركت دهيم و صحبتهاي ما به دور از حالت رياست و بلکه توام با جلب رضايت ، اعتماد ، اطمينان و مشاركت كودك باشد .بهتر است در طي صحبت ، روشهاي مختلف فيت ، انواع مختلف لنزهاي تماسي ، روشهاي مختلف زمان تعويض لنز و زمان استفاده لنز ، روشهاي مختلف و پيگيري و شرايط هاي مختلف اقتصادي لنز تماسي را مد نظر قرار داده و موارد لازم را اعمال و توضيحات لازم و مربوطه را ارائه نمائيم .
كودك خود بایستی انگيزه لازم و كافي را براي استفاده از لنز تماسي داشته باشد زيرا كه اگر كودك انگيزه نداشته باشد و صرفا اجبار والدين در میان باشد، در اين موارد احتمال موفقيت در فيت لنز تماسي بسيار كاهش مي یابد .
بهتر است بین كودك ، والدين و معاينه كننده ، يك ارتباط مشترك همراه با مسئوليت پذيري مشترک نسبت به لنز تماسي وجود داشته باشد .بايستي بهترين فيت لنز تماسي را كه مي توانيم انجام دهيم و حفظ سلامت چشم كودك را مد نظر قرار داده و مطمئن شويم كه كودك و والدين از لنز تماسي ،صحيح استفاده مي نمايند و سپس قرار ملاقاتهاي بعدي را تنظيم نمائيم يا برنامه پيگيري لنز تماسي مشخص شود . بهتر است بعد از اولين روز تعطيلي هفته ، كودك را پيگيري نمائيم . معاينات چشمي و شروع زمان تطابق به لنز تماسي دركودك بهتر است در زمانهايي انجام گيرد كه كودك در مدرسه نيست و يادر دوره آماده شدن براي امتحانات مدرسه اي قرار ندارد .
پروسه فيت لنز تماسي در اطفال و كودكان نسبت به بزرگسالان تفاوت فاحش و چشمگيري ندارد و بايستي معاينات كامل را اعمال نمود .البته در نظر داشته باشيم كه هر چند عده اي از كودكان نسبت به معاينات لنز تماسي مشكل خاصي بروز نمي دهند اما عده اي از کودکان نسبت به یک شخص غریبه همانند معاینه کننده ، واکنش های متفاوت از خود ارائه می دهند . بهتر است در کنار تلاش برای ایجاد رابطه دوستانه با کودک ، هر مرحله از معاینه و فیت را به کودک کاملا توضیح دهیم و این توضیح به بیمار آرامش می دهد و اجازه معاینه کننده کودک را جهت انجام معاینات فراهم می نماید و به کودک گفته میشود که هر وقت احساس ناراحتی یا عدم اطمینان مینماید ، موضوع را اعلام نماید تا معاینه را قطع نماییم.
در فیت RGP ، بعد از اینکه اولین بار لنز را در چشم کودک گذاشتیم ،چند ثانیه پلک بیمار را رها نمی نماییم تا تحمل لنز راحت تر شود و آسیبی وارد نشود. همچنین این کار به بیمار و والدین آموزش میدهد که تطابق به لنز با ارتباطات لبه لنز و عملکرد پلکها نسبت دارد.
بسیاری از معاینه کنندگان قبل از گذاشتن لنز تماسی در چشم اطفال و کودکان از یک قطره بی حس کننده قرنیه استفاده مینمایند که در دفعات بعدی گذاشتن و برداشتن لنز تماسی ، استفاده از قطره بی حسی ضرورتی ندارد. در کودکانی که سن بیشتری دارند لازم است که خود کودک بعد از آموزش های لازم ، به تنهایی گذاشتن و برداشتن لنز تماسی را انجام دهد که در این راستا ، پرسنل مجرب مطب و یا کلینیک نقش بسزایی دارند و ضمنا در صورت امکان ، پرسنل مربوط به آموزش کودکان ، جوانتر باشند تا بتوانند ارتباط بهتری با کودک برقرار نمایند. همچنین بایستی آموزش های لازم را به والدین بیمار نیز ارائه داد تا آنها در مواردیکه کودک مشکل گذاشتن و برداشتن لنز را دارد به کودک کمکهای لازم را ارائه نمایند و نبایستی تمام مسئولیتهای لنز تماسی را والدین همیشه به عهده بگیرند.
بعد از اینکه کودک در مطب ، گذاشتن و برداشتن لنز را به درستی انجام داد میتوانیم لنزهای کودک را تحویل دهیم و اولین زمان ملاقات پیگیری را برای حدود یک هفته دیگر برنامه ریزی نماییم.
چنانچه گفته شد دوره عادت به لنز بهتر است در زمانهای خارج از مدرسه باشد تا اعتماد به نفس کودک در استفاده از لنز تماسی بیشتر شود.
بهتر است یک روز بعد از فیت و تحویل لنز تماسی به والدین وخود کودک تلفن زده و مشکلات احتمالی را جویا شویم و از روند صحیح استفاده از لنز تماسی توسط کودک اطمینان حاصل نماییم. به خاطر داشته باشیم که بهتر است لنزهای تماسی بیمار بصورت تعویض مکرر و حتی لنز RGP و یا سفارشی بیمار نیز نهایتا شش ماه بعد از استفاده تعویض شوند. در معاینات بعدی و پیگیری های بعدی کودک ، معاینه مربوط به لنز و چشم و نیز صحبتهای لازم به کودک و والدین و رفع مشکلات احتمالی در دستور کار معاینه کننده قرار دارد. بعد از ملاقاتهای پیگیری اول و دوم هر شش ماه کودک ویزیت خواهد شد.
تجویز لنز تماسی برای اطفال ، کودکان و نوجوانان چه از نظر پزشکی و چه اقتصادی به نفع بیمار و والدین وی می باشد که مقالات علمی نیز 80% موفقیت کودکان در استفاده از لنز تماسی را گزارش مینماید. از طرفی وجود لنزهای تماسی نرم جدید سیلیکون هایدروژل با راحتی بالا و میزان عبور دهی اکسیژن کافی بیشتر از حداقل معیارهای اکسیژن رسانی قرنیه ، جهت پیشگیری از ادم قرنیه و مشکلات مربوطه راه را برای فیت لنز های تماسی و تامین سلامت چشم و راحتی مصرف کننده لنز ، به خوبی فراهم مینمایند. نهایتا خاطر نشان مینماییم که انتخاب بین لنز تماسی و عینک یک انتخاب صرفا سلیقه ای نمی باشد بلکه تفاوتها و مزایای ناشی از استفاده از لنز تماسی نسبت به عینک میتواند در رشد و نمو شخصیتی ، اجتماعی ، علمی ، ورزشی ، اعتماد به نفس و بینایی بهتر فرد ، لنز تماسی را به روش درمانی بهتر تبدیل نماید.
اپتومتریست فرشاد عسکری زاده
اینجانب دکتر فرشاد عسکری زاده، دارای مقطع دکترای تخصصی در رشته اپتومتری و علوم بینائی و استادیار هیآت علمی تمام وقت دانشگاه علوم پزشکی تبریز می باشم.